Skip to main content

जैन दर्शन के प्रमुख ग्रंथ

*☝️जैन धर्म के मुख्य प्राचीन ग्रंथ ( मुख्य मूल शास्त्र ) 2000 वर्ष पूर्व से लेकर 100 वर्ष पूर्व तक के‌ प्रमुख जैन ग्रंथाधिराज और उनके रचयिता* 📖

1. षट्खंडागम - आचार्य पुष्पदंतजी, आचार्य भूतबलिजी

2. समयसार - आचार्य कुंदकुंदजी

3. नियमसार - आचार्य कुंदकुंदजी

4. प्रवचनसार - आचार्य कुंदकुंदजी

5. अष्टपाहुड़ - आचार्य कुंदकुंदजी

6. पंचास्तिकाय - आचार्य कुंदकुंदजी

7. रयणसार - आचार्य कुंदकुंदजी
8. दश भक्ति - आचार्य कुंदकुंदजी

9. वारसाणुवेक्खा - आचार्य कुंदकुंद

10. तत्त्वार्थसूत्र - आचार्य उमास्वामीजी

11. आप्तमीमांसा - आचार्य समन्तभद्रजी

12. स्वयंभू स्तोत्र - आचार्य समन्तभद्रजी

13. रत्नकरण्ड श्रावकाचार - आचार्य समन्तभद्रजी

14. स्तुति विद्या - आचार्य समन्तभद्रजी

15. युक्त्यनुशासन - आचार्य समन्तभद्रजी

16. तत्त्वसार - आचार्य देवसेनजी

17. आराधना सार - आचार्य देवसेनजी

18. आलाप पद्धति - आचार्य  देवसेनजी

19. दर्शनसार - आचार्य  देवसेनजी

20. भावसंग्रह - आचार्य  देवसेनजी

21. लघु नयचक्र - आचार्य  देवसेनजी

22. इष्टोपदेश - आचार्य पूज्यपादजी (देवनन्दी)

23. समाधितंत्र - आचार्य पूज्यपादजी (देवनन्दी)

24. सर्वार्थसिद्धि - आचार्य पूज्यपादजी (देवनन्दी)

25. वैद्यक शास्त्र - आचार्य पूज्यपादजी (देवनन्दी)

26. सिद्धिप्रिय स्तोत्र - आचार्य पूज्यपाद जी (देवनन्दी)

27. जैनेन्द्र व्याकरण - आचार्य पूज्यपाद जी (देवनन्दी)

28. परमात्म प्रकाश - आचार्य योगीन्दु देवजी

29. योगसार - आचार्य योगीन्दु देवजी

30. नौकार श्रावकाचार - आचार्य योगीन्दु देवजी

31. तत्त्वार्थ टीका - आचार्य योगीन्दु देवजी

32. अमृताशीति - आचार्य योगीन्दु देव

33. सुभाषित तंत्र - आचार्य योगीन्दु देवजी

34. अध्यात्म संदोह - आचार्य योगीन्दु देवजी

35. सन्मति सूत्र - आचार्य सिद्धसेन दिवाकरजी

36. कल्याण मंदिर - आचार्य सिद्धसेन दिवाकरजी

37. अष्टशती - आचार्य अकलंकदेवजी

38. लघीयस्त्रय - आचार्य अकलंकदेवजी

39. न्यायविनिश्चय सवृत्ति - आचार्य अकलंकदेवजी

40. सिद्धिविनिश्चय सवृत्ति - आचार्य अकलंकदेवजी

41. प्रमाण संग्रह सवृत्ति - आचार्य अकलंकदेवजी

42. तत्त्वार्थ राजवार्तिक - आचार्य अकलंकदेवजी

43. हरिवंश पुराण - आचार्य जिनसेनजी (प्रथम)

44. आदिपुराण - आचार्य जिनसेनजी

45. उत्तरपुराण - आचार्य गुणभद्रजी

46. आत्मानुशासन - आचार्य गुणभद्रजी

47. अष्टसहस्री - आचार्य विद्यानंदजी

48. श्लोक वार्तिक - आचार्य विद्यानंदजी
49. आप्तपरीक्षा - आचार्य विद्यानंदजी
50. प्रमाणपरीक्षा - आचार्य विद्यानंदजी
51. पत्र परीक्षा - आचार्य विद्यानंदजी
52. क्षत्रचूड़ामणि -- आचार्य वादीभसिंह सूरिजी
53. गद्यचिंतामणि -- आचार्य वादीभसिंह सूरिजी
54. कार्तिकेयानुप्रेक्षा -- आचार्य कार्तिकेय स्वामीजी
55. तत्वार्थसार -- आचार्य अमृतचंदजी
56. पुरुषार्थसिद्धिउपाय -- आचार्यअमृतचंद्रजी
57. आत्मख्याति टीका -- आचार्य अमृतचंद्रजी
58. लघुतत्त्वस्फोट -- आचार्य अमृतचंद्रजी
59. तत्त्वप्रदीपिका टीका -- आचार्य अमृतचंद्रजी
60. वरांग चरित्र - श्री जटासिंह नन्दिजी
61. चन्द्रप्रभ चरित्र -- आचार्य वीरनन्दीजी
62. कषाय पाहुड -- आचार्य गुणधरजी
63. गोम्मटसार -- आचार्य नेमिचन्द्र सिद्धांत चक्रवर्तीजी
64. पाषणाहचरिउ -- मुनि पद्मकीर्तिजी
65. त्रिलोकसार -- आचार्य नेमिचन्द्र सिद्धांत चक्रवर्तीजी
66. लब्धिसार -- आचार्य नेमिचन्द्र सिद्धांत चक्रवर्तीजी
67. क्षपणासार -- आचार्य नेमिचन्द्र सिद्धांत चक्रवर्तीजी
68. तिलोयपण्णत्ति --  आचार्य यतिवृषभजी
69. जम्बूद्वीप पण्णत्ति - आचार्य यतिवृषभजी
70. धवला टीका - आचार्य वीरसेनजी
71. यशस्तिलक चंपू -- आचार्य सोमदेवजी
72. नीतिवाक्यामृत -- आचार्य सोमदेवजी
73. अध्यात्मतरंगिणी -- आचार्य सोमदेवजी
74. सिद्धिविनिश्चय टीका -- बृहद् अनंतवीर्यजी
75. प्रमाणसंग्रहभाष्य -- बृहद् अनंतवीर्य जी
76. शाकटायन शब्दानुशासन -- आचार्य शाकटायनजी
77. केवली भुक्ति -- आचार्य शाकटायनजी
78. लघु द्रव्य संग्रह -- आचार्य नेमिचन्द्रजी
79. वृहद् द्रव्य संग्रह -- आचार्य नेमिचन्द्रजी
80. प्रमेय-कमल-मार्तण्ड -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
81. न्याय कुमुदचन्द्र -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
82. तत्वार्थ-वृत्तिपद-विवरण -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
83. शाकटायन-न्यास -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
84. शब्दाम्भोज भास्कर -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
85. गद्यकथाकोष -- आचार्य प्रभाचंद्रजी
86. प्रद्युम्नचरित्र -- आचार्य महासेनजी
87. भक्तामर स्तोत्र -- आचार्य मानतुंगजी
88. पद्मनंदी पंचविंशतिका - आचार्य पद्मनंदी जी (द्वितीय)
89. मूलाचार - आचार्य वट्टकेर स्वामीजी
90. ज्ञानार्णव  - शुभचन्द्राचार्य जी
91. भगवती आराधना - आचार्य शिवार्य जी(शिवकोटिजी)
92. अमितगति श्रावकाचार - आचार्य अमितगतिजी
93. धर्म परीक्षा - आचार्य अमितगतिजी
94. सुभाषित रत्न संदोह - आचार्य अमितगतिजी
95. तत्त्व भावना - आचार्य अमितगति
96. पंच संग्रह - आचार्य अमितगतिजी
97. भावना द्वात्रिंशतिका - आचार्य अमितगतिजी
98. नियमसार टीका -- आचार्य पद्मप्रभमलधारिदेवजी
99. पार्श्वनाथ स्तोत्र -- आचार्य पद्मप्रभमलधारिदेवजी
100. धर्मामृत - आचार्य नयसेन जी
101. समयसारतात्पर्यवृत्तिटीका -- आचार्य जयसेन जी(द्वितीय)
102. नियमसारतात्पर्यवृत्तिटीका -- आचार्य जयसेन जी(द्वितीय)
103. पंचास्तिकायतात्पर्यवृत्तिटीका -- आचार्य जयसेन (द्वितीय)
104. तत्त्वानुशासन -- आचार्य रामसेन जी
105. प्रमेयरत्नमाला -- आचार्य लघु अनंतवीर्य जी
106. सिद्धांतसार संग्रह -- आचार्य नरेंद्रसेन जी
107. परीक्षामुख - आचार्य माणिक्यनंदी जी
108. न्यायदीपिका - आचार्य धर्मभूषण यति जी
109. द्रव्य प्रकाशक नयचक्र - आचार्य माइल्ल धवल जी
110. पद्मपुराण - आचार्य रविषेण जी
111. मूलाचार - आचार्य वट्टकेर स्वामी जी
112. गणितसार संग्रह -- आचार्य महावीर जी
113. श्रीपाल चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
114. शांतिनाथ चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
115. वर्धमान चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
116. मल्लिनाथ चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
117. यशोधर चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
118. धन्यकुमार चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
119. सुकमाल चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
120. सुदर्शन चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
121. जम्बूस्वामी चरित्र  - आचार्य सकलकीर्ति जी
122. मूलाचार प्रदीप - आचार्य सकलकीर्ति जी
123. पार्श्वनाथ पुराण - आचार्य सकलकीर्ति जी
124. सिद्धांतसार दीपक - आचार्य सकलकीर्ति जी
125. तत्त्वार्थसार दीपक - आचार्य सकलकीर्ति जी
126. आगमसार - आचार्य सकलकीर्ति जी
127. मेरु मन्दर पुराण - श्री वामन मुनि जी
128. प्रमाण ग्रंथ - आचार्य वज्रनन्दि
129. चौबीसी पुराण  - आचार्य शुभचन्द्रजी
130. श्रेणिक चरित्र  - आचार्य शुभचन्द्रजी
131. श्री पांडव पुराण - आचार्य शुभचन्द्रजी
132. श्री श्रेणिक चरित्र - आचार्य शुभचन्द्रजी
133. चन्द्रप्रभ चरित्र - आचार्य शुभचन्द्रजी
134. करकण्डु चरित्र - आचार्य शुभचन्द्रजी
135. चन्दना चरित्र - आचार्य शुभचन्द्रजी
136. जीवंधर चरित्र - आचार्य शुभचन्द्रजी
137. अध्यात्मतरंगिणी - आचार्य शुभचन्द्रजी
138. प्राकृत लक्षण - आचार्य शुभचन्द्रजी
139. गणितसार संग्रह - आचार्य श्रीधरजी
140. त्रिलोकसारटीका - आचार्य माधवचन्दजी
141. योगसार प्राभृत - आचार्य अमितगतिजी

142. बृहत्कथाकोश - आचार्य हरिषेणजी

143. आराधनासार - आचार्य रविभद्रजी

144. आचारसार - आचार्य वीरनन्दी जी

145. वर्धमान चरित्र - आचार्य असग जी

146. सुदंसण चरिउ - आचार्य नयनन्दि जी

147. एकीभाव स्तोत्र - आचार्य वादिराज जी

148. पुराणसार संग्रह - आचार्य श्रीचन्द जी

149. वसुनन्दी श्रावकाचार - आचार्य वसुनन्दी जी

150. भावना पद्धति - आचार्य पद्मनन्दि जी

151. अनगार धर्मामृत - पंडित आशाधर जी

152. सागार धर्मामृत - पंडित  आशाधर जी

153. भरतेश वैभव - महाकवि रत्नाकर जी

154. समयसार नाटक - पण्डित बनारसीदास जी

155. ब्रह्म विलास - भैया भगवतीदास जी

156. छहढाला - पंडित द्यानतराय जी

157. क्रिया कोश - पंडित दौलतरामजी (प्रथम)

158. भाव दीपिका - पंडित दीपचन्द जी

159. चिद विलास - पंडित दीपचन्द जी

160. पार्श्व पुराण  - पंडित भूधरदास जी

161. जिन शतक - पंडित भूधरदास जी

162. मोक्षमार्ग प्रकाशक - पंडित टोडरमल जी

163. गोम्मटसार टीका - पंडित टोडरमल जी

164. लब्धिसार टीका - पंडित टोडरमल जी

165. क्षपणासार टीका - पंडित टोडरमल जी

166. त्रिलोकसार टीका - पंडित टोडरमल जी 

168. पुरुषार्थसिद्धिउपाय टीका - पंडित टोडरमल जी

169-जैन सिद्धांत प्रवेशिका - पं गोपालदासजी बरैया

170. छहढाला - पं. दौलतरामजी (द्वितीय)

171. रत्नकरंड वचनिका - पं. सदासुखदास जी

172. समयसार वचनिका - पं. जयचन्द छावड़ा जी

173. छहढाला - पंडित बुधजन जी

174. महावीराष्टक स्तोत्र - पंडित भागचन्द जी

175. जैनेन्द्र सिद्धान्त कोश - क्षुल्लक जिनेन्द्र वर्णी जी


🙏🙏🙏🙏

Comments

Popular posts from this blog

क्या जैन का मतलब बनिया होता है ?

Dr Amit Rai Jain के फेसबुक वाल से साभार क्या जैन मतलब बणिया होता है ? #Jain_Bania  सोशल मीडिया पर चल रहे माहौल को देखते हुए मैं यह पोस्ट लिख रहा हूं,कि क्या जैन का अर्थ बणिया होता है,आमतौर पर सबकी यह धारणा होती है कि जैन से आशय बणिया/वैश्य वर्ण की एक जाति है।अगर आप भी ऐसा मानते हैं तो आप बहुत बड़ी गलतफहमी के शिकार है।   जैन कोई जाति या वर्ण नहीं है,बल्कि यह स्वतंत्र धर्म है,इसे समझने के लिए हमें इसके इतिहास की ओर जाना पड़ेगा, जैन धर्म का अपना स्वतंत्र इतिहास है,यह भारतीय उपमहाद्वीप का सबसे पुराना धर्म है,यहां तक कि वैदिक के भी पहले भी यहां के मूलनिवासियों का धर्म यही था,और इसके अनुयायी ही जैन थे, जिन्हें तत्कालीन समय में भिन्न-भिन्न नामों से जाना जाता था।    अधिकतर लोग जानकारी के अभाव में जैन-धर्म को वैष्णव या हिंदू से जोड़कर देखते हैं,किंतु मूलनिवासी देवता शिव और प्रथम तीर्थंकर ऋषभदेव एक ही पुरुष थे, यहां का धर्म ऋषभदेव का अनुयायी ही था !    अंतिम तीर्थंकर महावीर के बाद जैन-धर्म दो परंपराओं में बंट गया,दिगंबर व श्वेतांबर। दिगंबर दक्षिण भारत में अधिक प्रचार...

जैनदर्शन नास्तिक नहीं, आस्तिक दर्शन है

*जैनदर्शन नास्तिक नहीं, आस्तिक दर्शन है* डॉ. शुद्धात्मप्रकाश जैन  निदेशक, क. जे. सोमैया जैन अध्ययन केन्द्र, सोमैया विद्याविहार विश्वविद्यालय, मुम्बई                   समस्त भारतीय दर्शनों को दो विभागों में विभाजित किया गया है- आस्तिक और नास्तिक। इस विभाजन का आधार पाप-पुण्य, स्वर्ग-नरक, लोक-परलोक, आत्मा-परमात्मा आदि के आधार पर न होकर मात्र यह परिभाषा है- ‘‘वेदनिन्दको नास्तिकः’’ अर्थात् जो वेदों को अस्वीकार करे, वह नास्तिक है, इस आधार पर जैन, बौद्ध और चार्वाक- ये तीन दर्शन नास्तिक कहे जाते हैं।                 इस सन्दर्भ में दो बातें विचारणीय हैं, जिनमें से प्रथम यह है कि- जिन वेदों और पुराणों में ऋषभदेव, अरिष्टनेमि और पाश्र्वनाथ आदि जैन तीर्थंकरों का नामस्मरण किया गया है, उन वेदों की जैनदर्शन निन्दा कैसे कर सकता है? वहां कई स्थानों पर ऋषभदेव,  उनके पुत्र भरत, अरिष्टनेमि आदि का बहुत आदर से उल्लेख किया गया है। दूसरी बात यह है कि- वेदों पर जैन अहिंसा का गहरा प्रभाव देखा जा सकता है। जहां जैन तीर्थं...

ब्रह्मी लिपि उद्भव और विकास Brahmi Lipi origin and Devolopment

ब्राह्मी लिपि : उद्भव और विकास - श्रीमती डा. मुन्नी पुष्पा जैन, वाराणसी          भाषा के बाद अभिव्यक्ति का सबसे अधिक सशक्त माध्यम ‘लिपि' है। ‘लिपि' किसी भाषा को चिन्हों तथा विभिन्न आकारों में बांधकर दृश्य और पाल्य बना देती है। इसके माध्यम से भाषा का वह रूप हजारों वर्षों तक सुरक्षित रहता है। विश्व में सैकड़ों गाषाए तथा सैकड़ों लिपियों हैं। भाषा का जन्म लिपि से पहले होता है, लिपि का जन्म बाद मे। प्राचीन शिलालेखों से यह स्पष्ट होता है कि प्राचीन भारत में ब्राह्मीलिपि ही प्रमुखतया प्रचलित रही है और यही बाह्मी लिपि अपने देश के समृद्ध प्राचीन ज्ञान-विज्ञान ,संस्कृति,इतिहास आदि को सही रूप में सामने लाने में एक सशक्त माध्यम बनी। सपाट गो मापवं ने/ इस ब्राह्मी लिपि में शताधिक शिलालेख लिखवाकर ज्ञान लिाप और भाषा को सदियों तक जीवित रखने का एक क्रांतिकारी कदम उठाया था।   सत्रहवीं-अठारहवीं शताब्दी में ब्राह्मी लिपि के रहस्य को समझने के लिए पश्चिमी तथा पूर्वी विद्वानों ने जो श्रम किया उसी का प्रतिफल है कि आज हम उन प्राचीन लिपियो को पढ़-समझ पा रहे है...